Katalog wystawy

Sierpień 1980 roku opowiada się zwykle przez Gdańsk i Szczecin. Ten katalog prowadzi inną drogą: przez Jastrzębie-Zdrój, gdzie 3 września 1980 roku podpisano trzecie z porozumień, na których oparła się umowa społeczna tamtego lata.

Wystawa finałowa projektu „Jastrzębie 1980. Śląska droga do Solidarności” stanęła 1 października 2026 roku w hali Zabytkowej Kopalni Ignacy w Rybniku-Niewiadomiu. Na drewnianych sztalugach ustawiono pięć plansz. Cztery pierwsze niosą wielkie czerwone cyfry: 1, 9, 8 i 0. Czytane po kolei, układają się w rok — i w opowieść: o pracy, o narastającym buncie, o strajku i o porozumieniu. Piąta pyta, co z tego zostało.

Obok plansz działały stacje z zadaniami, ekran z filmem zbudowanym z fotografii z 1980 roku, scena oraz kącik rozmowy z planszą „Zostaw swój głos”. Wystawa była więc jednocześnie ekspozycją, spotkaniem i ćwiczeniem ze słuchania.

Katalog zachowuje ten porządek. Najpierw miejsce — kopalnia, która sama strajkowała we wrześniu 1980 roku. Potem plansze: każda w całości, z pełnym tekstem, a przy niej poszerzenie oparte na opracowaniach historyków i dokumentach. Następnie finał w fotografiach. Na końcu to, co zostaje po projekcie: mapa miejsc pamięci, lekcje, archiwum i spacer 360°.

Co jest dokumentem, a co nie

Fotografie z finału i materiały archiwalne są autentyczne: nie były retuszowane ani uzupełniane. Każda ilustracja ma etykietę, która mówi, czym jest — zdjęciem z finału, kadrem z panoramy, materiałem archiwalnym albo planszą. Teksty plansz przytaczamy w brzmieniu z wystawy; komentarze redakcyjne są od nich wyraźnie oddzielone.

„Jastrzębie 1980. Śląska droga do Solidarności” to międzypokoleniowy projekt edukacyjno-kulturalny o śląskim wymiarze strajków 1980 roku i o znaczeniu Porozumienia Jastrzębskiego.

Projekt prowadzi Stowarzyszenie Słowem w Twarz z Rybnika. Trwał od kwietnia do października 2026 roku. Jego uczestnicy — młodzież, seniorzy, mieszkańcy regionu — nie byli wyłącznie odbiorcami: wskazywali tematy, zbierali materiały, interpretowali je i współtworzyli finałową prezentację.

Jak pracowaliśmy

• Laboratoria historii — praca ze źródłami, pamiątkami rodzinnymi i kontekstem strajków 1980 roku.
• Historie mówione — rozmowy ze świadkami i rodzinami związanymi ze śląskim światem pracy.
• Punkty pamięci — spacery badawcze i wspólne mapowanie miejsc, w których historia zostawiła ślad.
• Opowieść finałowa — wielogłosowa prezentacja łącząca edukację, działanie artystyczne i doświadczenie miejsca.

Droga do finału

• kwiecień–maj — partnerstwa, rekrutacja, wspólne ustalenie zasad pracy;
• maj–lipiec — laboratoria, rozmowy, praca ze źródłami, zbieranie fotografii i pamiątek;
• czerwiec–wrzesień — spacery badawcze, mapa, opracowanie materiałów;
• 1 października — finał w Zabytkowej Kopalni Ignacy;
• październik — publikacja rezultatów: katalog, spacer 360°, materiały dla szkół.

Rezultaty projektu są bezpłatne. Autorskie materiały edukacyjne i treści projektu udostępniamy na licencji CC BY 4.0, o ile pozwalają na to prawa do danego materiału.

Finał projektu o jastrzębskim strajku odbył się w kopalni, która ma ponad dwieście lat historii i własny udział w wydarzeniach września 1980 roku.

Początki kopalni sięgają 1792 roku. W Biertułtowach założono wtedy kopalnię próbną, wkrótce nazwaną „Hoym” — na cześć Karla Georga von Hoyma, pruskiego ministra dla prowincji śląskiej. Uchodzi za pierwszą kopalnię ziemi rybnickiej i jedną z najstarszych na Górnym Śląsku. Dzisiejszy kompleks w Niewiadomiu wiąże się z polem „Laura”, przyłączonym na początku lat 70. XIX wieku.

We wrześniu 1936 roku kopalnia otrzymała nazwę „Ignacy” — na cześć urzędującego prezydenta Ignacego Mościckiego. Od 1968 roku działała jako Ruch II kopalni „Rydułtowy”.

W dniach 1–3 września 1980 roku w kopalni trwał strajk. Kopalnia „Rydułtowy” była jednym z zakładów reprezentowanych przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Jastrzębiu.

Ostatni wózek węgla wyjechał szybem Kościuszko 11 sierpnia 1995 roku. W 1999 roku powstało Stowarzyszenie Zabytkowej Kopalni „Ignacy”, które udostępniło obiekt zwiedzającym; w 2005 roku zespół wpisano do rejestru zabytków, rok później znalazł się na Szlaku Zabytków Techniki. Po rewitalizacji zakończonej w 2022 roku kompleks łączy dziedzictwo przemysłowe z kulturą.

Źródła: kalendarium Zabytkowej Kopalni Ignacy (kopalniaignacy.pl), Szlak Zabytków Techniki, Encyklopedia Solidarności — kalendarium, wrzesień 1980.

Z placu wchodzi się do przeszklonego foyer. Stamtąd korytarz prowadzi obok szatni z górniczymi kaskami do stolika powitalnego — i dalej, pod banerem projektu, do hali.

Foyer

Jasny hol z przeszkloną ścianą, przez którą widać trawnik i wieżę szybową. Do drzwi w ceglanej ścianie prowadzi żółty pas ostrzegawczy na podłodze.

Przejście do hali

Przy ceglanej ścianie stały wieszaki szatni, nad nimi kaski górnicze. Po obu stronach ustawiono pionowe ekrany. Na jednych wyświetlano afisz wystawy, na innych — listę publikacji i opracowań, z których korzystał projekt.

Stolik powitalny

Na białym stoliku czekały składane foldery projektu, karty uczestnika „Moja karta trzech stacji” i długopisy. Obok postawiono górnicze pamiątki: galową czapkę z białym pióropuszem i ceramiczny kufel z napisem „Solidarność”. Stąd widać już rząd plansz i ekran widowni.

Hala jest długa, stalowo-ceglana, z antresolą i schodami. Wystawę rozmieszczono w niej tak, żeby zwiedzanie miało kierunek: od plansz, przez widownię, do rozmowy.

Rząd plansz stanął pod ciemną ścianą z tablicą dawnych przyrządów. Pięć sztalug ustawiono chronologicznie: praca, początek buntu, strajk, porozumienie, Solidarność.

Widownia i ekran zajęły środek hali. Na ekranach trwała projekcja filmu z fotografii z 1980 roku; niska scena służyła działaniom scenicznym.

Stacje ścieżki finałowej ustawiono w bocznej części, przy torach z dawnymi wózkami kopalnianymi: trzy białe stoliki, każdy z jednym zadaniem.

Strefa „Zostaw swój głos” to kącik z fotelami i kanapą. Na sztaludze stała plansza z czerwonym dymkiem, na którym uczestnicy przyklejali swoje odpowiedzi.

Wystawa jest krótka z wyboru. Zamiast kilkudziesięciu tablic — pięć, z których każda odpowiada na jedno pytanie.

Na planszy pierwszej wielka czerwona jedynka towarzyszy opowieści o pracy: o mieście, które wyrosło wokół kopalń. Dziewiątka otwiera planszę o tym, dlaczego doszło do strajków. Ósemka stoi przy relacji z samego strajku, zero — przy porozumieniu z 3 września. Kto przeszedł wzdłuż sztalug, przeczytał rok 1980.

Piąta plansza nie ma cyfry. Ma za to pytanie w podtytule: „Co z tego zostało?”. Odpowiada na nie historią związku, który wyrósł z komitetów strajkowych — i zdaniem o doświadczeniu wspólnego działania.

Teksty plansz są zwięzłe. W katalogu każdą z nich pokazujemy w całości, a następnie poszerzamy: o daty, nazwiska, zapisy dokumentów i fotografie, które nie zmieściły się na sztalugach. Rozszerzenia opierają się na opracowaniach Instytutu Pamięci Narodowej, Encyklopedii Solidarności i na tekście samego protokołu porozumienia.

Materiały archiwalne na planszach: Łaźnia Moszczenica (Carbonarium). Wszystkie plansze opatrzono logotypami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski oraz programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”.

Jeszcze na początku lat 60. Jastrzębie było niewielką miejscowością uzdrowiskową. Prawa miejskie otrzymało 30 czerwca 1963 roku.

Zmianę przyniósł węgiel koksowy. Kolejne kopalnie otwierano w Barbórkę: „Jastrzębie” w 1962 roku, „Moszczenicę” w 1965, „Zofiówkę” — późniejszy „Manifest Lipcowy” — w 1969, „Borynię” w 1971.

Do pracy przyjeżdżali ludzie z regionów rolniczych, między innymi z Podkarpacia, Lubelszczyzny, Podlasia i Kielecczyzny. Przyciągały ich zarobki i mieszkania, na które w rodzinnych stronach czekało się latami.

Węgiel i czas

W latach 1970–1979 wydobycie węgla w Polsce wzrosło ze 140 do 201 milionów ton. W drugiej połowie dekady rosło już głównie dzięki wydłużaniu czasu pracy załóg: nadgodzinom i wydobyciu w niedziele.

Najdalej szedł system czterobrygadowy. Załogę dzielono na cztery brygady; trzy pracowały na zmiany przez sześć dni z rzędu, czwarta odpoczywała. Dni wolne wypadały więc w różne dni tygodnia, a kopalnia fedrowała także w niedziele i święta. System testowano od 1976 roku, a wdrażano od 1978; do sierpnia 1980 roku objął 29 z 66 kopalń węgla kamiennego w kraju.

Źródła: T. Kurpierz, J. Neja, „Solidarność” śląsko-dąbrowska 1980–1981, IPN, Katowice 2012; D. Szlachta, Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku, „Biuletyn IPN” 2022, nr 10; Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój, Górnicza historia naszego miasta.

Sprzeciw wobec pracy w niedziele nie zaczął się w sierpniu 1980 roku. W Jastrzębiu miał już swoją historię.

18 czerwca 1978 roku przeciwko pracy w niedzielę zaprotestowała część załóg kopalń „Moszczenica” i „Jastrzębie”. Na liście osób przeznaczonych do zwolnienia znalazło się 41 górników z „Jastrzębia”; innych przesunięto do gorzej płatnych zajęć.

Górnicy zwrócili się o pomoc do ks. Bernarda Czerneckiego, wówczas proboszcza parafii św. Katarzyny. Ksiądz interweniował u dyrektorów kopalń i władz miasta, zawiadomił biskupa katowickiego Herberta Bednorza i mówił o proteście w kazaniach. W lipcu zwolnionych przywrócono do pracy.

Krytyka czterobrygadówki była powszechna. System dezorganizował życie rodzinne: górnik zwykle tylko raz na kilka tygodni mógł spędzić z bliskimi całą niedzielę. Zwiększone zatrudnienie oznaczało tłok w łaźniach, stołówkach i autobusach oraz dłuższe czekanie na mieszkanie. Maszyny pracujące bez przerwy częściej się psuły, co pogarszało bezpieczeństwo.

W samej kopalni „Manifest Lipcowy” czterobrygadówki jeszcze nie wprowadzono. Żądanie pięciodniowego tygodnia pracy, zgłoszone tam w sierpniu 1980 roku, było sprzeciwem wobec systemu, który miał dopiero nadejść.

Źródła: T. Kurpierz, J. Neja, „Solidarność” śląsko-dąbrowska 1980–1981, IPN, Katowice 2012, s. 35–38 i 50; D. Szlachta, Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku.

Od kilku dni przed każdą zmianą w kopalni „Manifest Lipcowy” toczyły się spory: zjechać czy nie zjechać. 28 sierpnia, między godziną 21 a 22, wystarczyła iskra.

Konflikt górników z jednym z pracowników dozoru uruchomił między drugą a trzecią zmianą lawinę wydarzeń. Załoga, zamiast zjeżdżać na dół, gromadziła się w cechowni i na placu przed nią. Nastroje zaogniło zachowanie dyrektora kopalni, który zażądał od dozoru zmuszenia załogi do pracy.

Samo przerwanie pracy nie przesądzało jeszcze o zorganizowanym proteście. Potrzebny był ktoś, kto skupi dyskutujących w grupach ludzi. Okazał się nim Stefan Pałka, pracownik oddziału elektrycznego. Mówił o tym, jak załoga jest traktowana i jaka jest sytuacja w kraju. Zawiązał się komitet strajkowy, którego został przewodniczącym; wyłoniono straże robotnicze odpowiedzialne za porządek i bezpieczeństwo.

Po kilku godzinach do kopalni przyjechali minister górnictwa Włodzimierz Lejczak i wiceminister Mieczysław Glanowski. Strajk próbowano wygasić, tłumacząc górnikom, że są jedyną strajkującą załogą w regionie. Nie było to prawdą: tej samej nocy pracę przerwała część załogi kopalni „Borynia”.

Od jednej kopalni do komitetu międzyzakładowego

Rano 29 sierpnia stanęła kopalnia „ZMP” w Żorach. Komitet strajkowy „Manifestu” przedłożył postulaty: sprawy zakładowe, nieprawidłowości w górnictwie, pięciodniowy tydzień pracy — i żądanie, by radio i telewizja poinformowały, że górnicy popierają strajkujących na Wybrzeżu.

Okazało się, że delegacja resortu i partii nie ma pełnomocnictw do wiążących decyzji. Gdy do „Manifestu” dotarli przedstawiciele „Boryni” i kolejnych zakładów, rozmowy zawieszono. Tadeusz Jedynak zaproponował utworzenie wspólnej reprezentacji. Tak powstał pierwszy na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim Międzyzakładowy Komitet Strajkowy.

Na jego czele stanął ostatecznie Jarosław Sienkiewicz z kopalni „Borynia”; wiceprzewodniczącymi zostali Stefan Pałka i Tadeusz Jedynak. Jeszcze 29 sierpnia do protestu dołączyły kopalnie „XXX-lecia PRL”, „Moszczenica”, „Jastrzębie” i „Suszec” oraz jastrzębskie przedsiębiorstwa: robót górniczych, komunikacji i budownictwa.

Miasto wokół strajku

Wiadomość o proteście szybko wyszła poza bramy. Pod kopalnię przychodziły rodziny, przynoszono jedzenie. Księża z jastrzębskich parafii, w tym z kościoła „na górce”, odprawiali msze dla strajkujących. Protest odznaczał się dyscypliną: w kopalni obowiązywał zakaz picia alkoholu.

3 września Międzyzakładowy Komitet Strajkowy reprezentował 56 zakładów, w tym 28 kopalń.

Źródła: T. Kurpierz, J. Neja, „Solidarność” śląsko-dąbrowska 1980–1981, IPN, Katowice 2012, s. 48–51 i 60; J. Neja, Strajki w woj. katowickim w VIII 1980, Encyklopedia Solidarności; wystawa „Pierwszy krok do wolności. Jastrzębska Solidarność 1980–81”, Galeria Historii Miasta, 2015.

Na planszy o strajku pokazano druk ulotny z tamtych dni: apel przewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej do mieszkańców Jastrzębia i do górników.

To głos drugiej strony sporu. Autor przekonuje, że skoro robotnicy Szczecina zakończyli strajk, a w Gdańsku stanowiska się zbliżyły, dalsze przerwy w pracy jastrzębskich kopalń „nie mają uzasadnienia”. Wzywa górników do szybkiego powrotu do pracy, odwołując się do górniczego honoru i do strat gospodarczych.

Ostatni akapit skierowano do „żon i matek górników” z prośbą, by namówiły mężów i synów do podjęcia pracy.

Dokument warto czytać obok postulatów strajkujących. Pokazuje, jakim językiem władza mówiła o proteście — i jak bardzo ten język rozmijał się z tym, o co górnikom chodziło: nie o „atmosferę spokoju”, lecz o czas pracy, zdrowie i prawo do własnej reprezentacji.

Tekst apelu przywołuje sam fakt, że kopalnie stanęły „na znak solidarności ze strajkującymi robotnikami Wybrzeża” — potwierdza więc solidarnościowy charakter protestu.

Rozmowy prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z Komisją Rządową rozpoczęły się 2 września o godzinie 17.

Komisji przewodniczył wicepremier Aleksander Kopeć. Zasiadali w niej między innymi sekretarz KC PZPR Andrzej Żabiński, minister górnictwa Włodzimierz Lejczak i sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach Wiesław Kiczan.

Ze strony strajkujących protokół podpisało czternaście osób: przewodniczący Jarosław Sienkiewicz, wiceprzewodniczący Stefan Pałka i Tadeusz Jedynak oraz Jan Jarliński, Piotr Musioł, Andrzej Winczewski, Marian Kosiński, Roman Kempiński, Mieczysław Sawicki, Kazimierz Stolarski, Ryszard Kuź, Wacław Kołodyński, Władysław Kałduński i Grzegorz Stawski.

Prezydium komitetu siedziało twarzą do sali, w której obradom przysłuchiwali się delegaci strajkujących zakładów; Komisję Rządową posadzono plecami do zebranych. Przyjmowanie postulatów sala kwitowała oklaskami.

Dokument podpisano nad ranem 3 września; opracowania Instytutu Pamięci Narodowej i Encyklopedii Solidarności podają godzinę 5.45.

W źródłach godzina podpisania bywa podawana różnie: 5.45, „około 5.40” lub 5.15. Przyjmujemy wersję Encyklopedii Solidarności i IPN.

Źródła: tekst protokołu porozumienia w wydaniu IPN (Kurpierz, Neja, s. 63–64 i 187–193); Encyklopedia Solidarności — hasło „Porozumienie jastrzębskie 1980” i kalendarium; wystawa „Pierwszy krok do wolności”, Galeria Historii Miasta, 2015.

Z chwilą zakończenia strajku Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przekształcił się w Międzyzakładową Komisję Robotniczą Jastrzębie.

Jej pierwsza siedziba mieściła się na probostwie kościoła „na górce”. Komisja szybko wyrosła ponad region: według jej własnych danych z jesieni 1980 roku skupiała pracowników 91 kopalń, 118 przedsiębiorstw górniczych i 112 przedsiębiorstw innych branż z jedenastu województw. Jej zebrania odbywały się wtedy w jastrzębskiej hali widowiskowo-sportowej.

W styczniu 1981 roku Jarosław Sienkiewicz zrezygnował z funkcji przewodniczącego. W lutym z połączenia struktur z Bytomia i Jastrzębia powstał Zarząd Regionu Śląska i Zagłębia, a latem — po zjeździe delegatów — Region Śląsko-Dąbrowski, największy w kraju: jesienią 1981 roku liczył ponad milion członków.

Prasa

Od 12 października 1980 roku jastrzębska komisja wydawała biuletyn „Nasza Solidarność”. Tygodnik „Solidarność Jastrzębie”, którego stronę pokazano na planszy, ukazywał się od 5 maja do 8 grudnia 1981 roku w Katowicach jako pismo regionu — oficjalne, w nakładzie 50 tysięcy egzemplarzy, podlegające cenzurze.

Pomnik

Pod koniec sierpnia 1981 roku, podczas obchodów pierwszej rocznicy strajku i porozumienia, przed kopalnią odsłonięto pomnik „Trzy Ogniwa”, upamiętniający porozumienia ze Szczecina, Gdańska i Jastrzębia.

Źródła: T. Kurpierz, J. Neja, Region Śląsko-Dąbrowski NSZZ „Solidarność”; R. Dyja, „Solidarność Jastrzębie”; W. Rudnicka, biogram ks. B. Czerneckiego — Encyklopedia Solidarności; M. Boratyn, Pomnik Porozumienia Jastrzębskiego, JASPedia.

Finał projektu był wydarzeniem otwartym: wstęp wolny, bez zapisów. Goście wchodzili przez foyer i przejście z szatnią; przy stoliku powitalnym czekały na nich foldery projektu i karty uczestnika.

Wystawę można było zwiedzać we własnym tempie. Przy planszach zatrzymywali się ludzie w różnym wieku — od młodzieży po seniorów.

Na ekranach trwała projekcja filmu zbudowanego z fotografii Stanisława Sputo. Teatr Powrotów zagrał przy planszach, na scenie i między widzami mikroperformans „Jastrzębie 1980”. W bocznej części hali czekały trzy stacje z zadaniami, a w kąciku z fotelami — plansza „Zostaw swój głos”, karty z pytaniami o to, czym solidarność jest dzisiaj, oraz ławeczka w dawnym wózku kopalnianym, na której można było posłuchać nagranych rozmów ze świadkami.

Program wieczoru łączył więc trzy sposoby poznawania historii: czytanie źródeł, wykonywanie zadań i rozmowę. Kolejne strony pokazują je po kolei.

Na ekranach widowni wyświetlano film przygotowany w projekcie z fotografii z 1980 roku.

Niespełna sześciominutowy film ma trzy rozdziały: „Pod szybem”, „Na sali” i „Porozumienie”. Plansze tytułowe wskazują autora zdjęć — Stanisława Sputo. Na fotografiach z finału widać dwa kadry z projekcji: ludzi na dziedzińcu kopalni i stół rozmów.

Film powstał z trzydziestu fotografii: dwadzieścia ożywiono współczesnym modelem generatywnym, dziesięć ma wyłącznie ruch kamery. To zabieg ilustracyjny, a nie zapis filmowy z epoki: ożywiony kadr pokazuje, jak mogłaby wyglądać scena, ale dokumentem pozostaje wyłącznie oryginalna, nieruchoma fotografia. Dlatego w katalogu reprodukujemy zdjęcia w ich pierwotnej postaci.

Film jest dostępny w archiwum projektu (jastrzebie1980.pl/archiwum) z napisami, tekstem i audiodeskrypcją, razem z oznaczeniem współczesnej animacji.

Na stoliku w strefie rozmowy leżały białe karty ze znakiem wystawy. Każda zawierała jedno pytanie.

Dwa z nich da się w całości odczytać na fotografiach z finału:

Jak media społecznościowe mogą wpływać dziś na solidarność między ludźmi?

W jakiej sprawie chciał(a)byś dziś zobaczyć więcej jedności między ludźmi?

Trzecia karta, widoczna tylko częściowo, pytała o wartość, za którą jest się gotowym publicznie opowiedzieć.

Karty służyły rozmowie w małych grupach. Nie było dobrych ani złych odpowiedzi — pytania przenosiły doświadczenie roku 1980 w teraźniejszość: od solidarności górników z Wybrzeżem do tego, z kim i w jakiej sprawie jesteśmy solidarni dziś.

Tak wyglądała ostatnia część zwiedzania. Kto przeszedł wystawę od planszy „Praca”, kończył ją przy stoliku — nie jako widz, lecz jako rozmówca.

W miniarchiwum na stronie projektu opublikowano 48 obiektów: fotografie, dokumenty i prasę z lat 1980–1981, dokumentację pracy uczestników oraz film pokazany na finale. W dziale „Historie” są też dwie rozmowy ze świadkami — z Marią Jedynak i ks. prałatem Bernardem Czerneckim — z nagraniami i transkrypcjami.

• 30 fotografii Stanisława Sputo ze zbioru „Porozumienie” — strajk i rozmowy w kopalni „Manifest Lipcowy”;
• prasa z września 1980 roku — „Dziennik Zachodni” i jastrzębski tygodnik „Nasze Problemy” z pełnym tekstem protokołu porozumienia;
• „Solidarność Jastrzębie” — numery z 1981 roku, w tym rocznicowy reportaż o strajku;
• „Tygodnik Solidarność” nr 29 z października 1981 roku — z programem uchwalonym przez I Krajowy Zjazd Delegatów;
• druki — apel do mieszkańców Jastrzębia, informacja o realizacji ustaleń porozumienia z lutego 1981 roku;
• dokumentacja spaceru badawczego z 10 września 2026 roku;
• film z ożywionych fotografii, pokazany na finale.

Każdy obiekt ma opis, datę, źródło, informację o prawach i tekst alternatywny. Strony gazet można przeglądać po kolei.

Fotografie Stanisława Sputo publikujemy w ramach projektu; ich dalsze wykorzystanie wymaga zgody autora. Materiały prasowe udostępniamy w celach edukacyjnych i dokumentacyjnych.

Fizyczna wystawa trwała jeden wieczór. Jej zapis pozostaje dostępny bezpłatnie na stronie projektu.

Spacer 360° prowadzi przez kolejne miejsca Zabytkowej Kopalni Ignacy zarejestrowanych 1 października 2026 roku — od bramy, przez plansze, po strefę rozmowy. W panoramach można otworzyć plansze, przeczytać ich teksty i przejść do materiałów archiwalnych.

Trasa tekstowo-zdjęciowa zawiera te same treści bez panoram: zdjęcie każdego miejsca, opis i odnośniki. Działa z klawiatury, z czytnikiem ekranu i na wolnym łączu.

Katalog jest dostępny w dwóch postaciach: jako strona internetowa oraz jako plik PDF do pobrania. Obie wersje mają tę samą treść.

Adresy

• strona projektu: jastrzebie1980.pl
• katalog: jastrzebie1980.pl/katalog
• spacer 360°: jastrzebie1980.pl/spacer
• archiwum: jastrzebie1980.pl/archiwum